تنگی نفس در سگ و گربه (Dyspnea)

تنگی نفس یا دیسترس تنفسی یکی از شایع‌ترین و مهم‌ترین اورژانس‌های دامپزشکی است. علت می‌تواند از راه‌های هوایی تا ریه، فضای پلور یا حتی قلب باشد. تشخیص سریع علت، جان بیمار را نجات می‌دهد.

علائم خطر (Red Flags)

• تنفس دهانی (به‌خصوص در گربه)
• سیانوز (لب و لثه آبی)
• تنفس با شکم و افزایش تلاش تنفسی
• ناتوانی در دراز کشیدن، اضطراب شدید
• ضعف یا بیهوشی

علل شایع تنگی نفس

1) علل راه‌های هوایی (Upper/Lower Airway)

• آسم گربه
• برونشیت/بوردتلوز (کنل کاف)
• انسداد راه هوایی (جسم خارجی، ادم حنجره، فلج حنجره)

2) علل پارانشیمی ریه (Lung Parenchyma)

• پنومونی (باکتریایی/ویروسی/آسپیراسیون)
• ادم ریوی (قلبی یا غیرقلبی)
• خونریزی یا کونتوزیون ریوی

3) علل فضای پلور (Pleural Space)

• افیوژن پلور (ترانسودا/اگزودا/چیلوتوراکس/هموتوراکس)
• پنوموتوراکس

4) علل قلبی

• نارسایی قلبی سمت چپ و ادم ریوی
• کاردیومیوپاتی در گربه‌ها
• آریتمی‌های شدید

الگوریتم برخورد سریع (کلینیکی)

مرحله 1: تثبیت (Stabilization)

• کاهش استرس، حداقل دستکاری
• اکسیژن‌تراپی (ماسک/هود/قفس اکسیژن)
• پایش: RR، SpO2، رنگ مخاط

مرحله 2: معاینه هدفمند

• سمع ریه: کراکل (ادم/پنومونی) یا کاهش صدا (پلورال)
• سمع قلب: سوفل/آریتمی
• ارزیابی دما و وضعیت هیدراتاسیون

مرحله 3: تصویربرداری و تصمیم‌گیری

• TFAST/سونوگرافی: برای افیوژن پلور و پنوموتوراکس سریع و حساس
• رادیوگرافی قفسه سینه: پس از پایدار شدن بیمار
• اکو قلب: اگر علت قلبی مطرح است

جدول تصمیم‌گیری سریع بر اساس یافته‌ها

چه زمانی توراکوسنتز لازم است؟

اگر در سمع، صداهای ریوی کاهش یافته باشد یا در TFAST مایع/هوا دیده شود، توراکوسنتز می‌تواند هم تشخیصی و هم نجات‌بخش باشد.

منابع علمی معتبر

MSD Veterinary Manual | AVMA

ویدئو آموزشی برخورد با دیسترس تنفسی

این مقاله بخشی از خوشه تخصصی بیماری‌های تنفسی بوده و تمامی مقالات این خوشه توسط دکتر خشایار انصاریان در تیم تحقیق و توسعه بیمارستان دامپزشکی پرشین پت تهیه شده است.